Ο πρώτος Διευθυντής του Πολυτεχνείου Αθηνών

Ο κορυφαίος αρχιτέκτονας, πρώτος Διευθυντής του Πολυτεχνείου Αθηνών 1844-1862 και Ακαδημαϊκός Λύσανδρος Καυταντζόγλου επιβεβαιώνει μετά λόγω γνώσεως σχετικά με την αληθή βούληση του Εθνικού Ευεργέτη, το σκοπό της ΕΟ& Κ και τη χρήση του Μεγάρου :

«(…).Η προ καιρού σταματήσασα οικοδομή των Ολυμπίων άρχεται εντός ολίγου, (…).

(….) Αλλ’ όταν τις αναπολήση εις την μνήμην τας απ’ αρχής της συστάσεως των

Ολυμπίων μέχρι τούδε καταβληθείσας δαπάνας προς έκθεσιν των ελληνικών προϊόντων της τέχνης, γεωργίας και βιομηχανίας, αδιστάκτως δύναται ν’ αποφανθή ότι αύται ουδ’ επ’ ελάχιστον ανταπεκρίθησαν εις τον προτιθέμενον σκοπόν, ως τούτο δυστυχώς εβεβαίωσε προς τοις άλλοις και η τελευταία εν Παρισίοις παγκόσμιος έκθεσις. Επομένως πρέπει τις ν’ αμφιβάλλη, αν και διά της νέας ταύτης γενναιοδωρίας του μεγαλόφρονος Ζάππα θέλει κατορθωθή ο ποθούμενος σκοπός, και αν το εκ γενετής διαστρεβλωθέν τούτο των Ολυμπίων οικοδόμημα θέλει χρησιμεύσει εν τω μέλλοντι προς ον ο ιδρυτής ώρισεν αυτό σκοπόν. Διότι το λόγιον «αρχής κακής, κάκιστον και το τέλος» προ πάντων εφαρμόζεται .

Επί της ιστορίας λοιπόν στηριζόμενος τις και εξ αυτής της φύσεως των προς εκθέσεις ανιδρυθέντων οικοδομημάτων οδηγούμενος, δύναται αδιστάκτως να προμαντεύση, ότι ατυχώς το τοσάκις μεταρρυθμισθέν Ζάππειον δεν θέλει φέρει και διά της νέας ταύτης μεταρρυθμίσεως (…), ούτε εν τω μέλλοντι θέλει δυνηθή να εκπληρώση προσηκόντως πάσας τας ανάγκας των Ολυμπιακών αγώνων.

Ταύτα έχων τις υπ’ όψιν και εις τας παρούσας και μέλλουσας ανάγκας του ελληνικού έθνους αφορών, ραδίως πείθεται ότι μονίμου λιθοκτίστου μεγάρου ίδρυσις πάνυ ακαίρως και απερισκέπτως εγένετο παρ’ ημίν. Πλην, αφού ήδη εγένετο, νομίζομεν ότι καλόν είναι να μελετηθή ο τρόπος καθ’ όν δύναται το νυν οικοδόμημα προσφορώτερον να επανορθωθή, και χρησιμώτερον τη τε παρούση και μελλούση Ελλάδι καταστή, και τον σκοπόν του μεγαλεπιβόλου ευεργέτου καταλληλότερον εκπληρώση.

Είπομεν ανωτέρω, ότι η ίδρυσις μεγάρου μονίμου προς έκθεσιν ακαίρως παρ’ ημίν εγένετο. Προς επιβεβαίωσιν δε προσθέτομεν, ότι τα τοιαύτα οικοδομήματα διηνεκώς μεγεθύνονται και τροποποιούνται, αναλόγως των αναφαινομένων αναγκών εκ της προόδου και της ευημερίας των εθνών, (…).

(…) αποφασίζεται εν πατάγω και βία η ίδρυσις μονίμου μεγάρου των Ολυμπίων προς έκθεσιν των ελληνικών προϊόντων ένεκα της παρ’ ημίν ατυχώς επικρατούσης ακρίτου μιμήσεως πάντων των αλλοτρίων. Σπεύδομεν δηλαδή κουφώς και επιδεικτικώς εις θερισμόν, εν ω περί σποράς ουδεμία φροντίς εγένετο.

(…)Τουναντίον και αυτά τα υπό πάντων των εθνών θαυμαζόμενα έργα της μεγαλοφυίας των ημετέρων προγόνων προ των οφθαλμών ημών αναιδώς και αναλγήτως πολλάκις καταστρέφονται υπ’ αυτών τούτων, αφ’ ων ανέμενε τις σεβασμόν και εκτίμησιν των έργων αυτών, (…).

Που δε των κυβερνώντων εστράφη κυρίως η προσοχή, δυστυχώς ες αντιγραφάς διατάξεων και κανονισμών αλλοδαπών, ακαταλήπτων και ανεφαρμόστων ως επί πλείστον παρ’ ημίν.

Τούτο δε ήτο επόμενον, διότι τα πάντα εν αυτώ εγένοντο αντιστρόφως (…).

(…)αλλά εις μάτην’ τα πάντα έσπευδον κατά σκόπιμον τέλος, ως εάν το των Ολυμπίων οικοδόμημα ανεγείρετο προς έκθεσιν της απειροκαλίας των νέων Ελλήνων, και προς ένδειξιν της ασεβείας αυτών προς την παλιάν αρχαιότητα

Αλλά και μεθ’ όλα ταύτα θέλει άραγε εκτελέσει το ούτω μεταρρυθμισθέν σχέδιον του μεγάρου τα του προορισμού αυτού;

Είπομεν ανωτέρω τους λόγους, δι’ ους νομίζομεν ότι διά το παρόν και το μέλλον η χρήσις αυτού προς ον οικοδομείται σκοπόν έσται αναρμόδιος. Τι λοιπόν δέον γενέσθαι; Γνωματεύομεν το οικοδόμημα των Ολυμπίων να αποπερατωθή, και να χρησιμεύση ως … μουσείον.

Περί δε του κυρίως Ζαππείου, ήτοι του οικοδομήματος των νέων Ολυμπίων, λέγομεν ότι εξ άπαντος πρέπει να ανιδρυθή, αλλ’ εν χώρω ευρυχωροτάτω, αρμοδίω, κατά το παράδειγμα της Άλτεως των αρχαίων Ολυμπίων, περιόπτω, γραφικώ και ευκοινωνήτω. Διότι ούτως εκπληρούται δεόντως η πρώτη και μεγαλοφυής ιδέα του μεγαλόφρονος Ε. Ζάππα, όστις, την των νέων Ολυμπίων σύστασιν επινοήσας, εθεώρει ταύτην ως συμπλήρωμα του εθνικού προγράμματος του αθανάτου Ρήγα του Φεραίου.

Αϊδιον όντως το κλέος του ανδρός όστις ηθέλησεν ίνα οι νέοι αγώνες, αντικαταστήσαντες τους παλαιούς, γείνωσιν αφορμή, ως το πάλαι, ουχί απλής θεωρίας και βραβεύσεως των ελληνικών μικρών προϊόντων, αλλά του πολλώ τούτων υψηλοτέρου σκοπού, ήτοι του συγχρωτισμού ου μόνον των εκασταχού διεσπαρμένων Ελλήνων επί το αυτό συνερχομένων, αλλά και πάντων των ομοδόξων και ομοιπαθών λαών, και ούτως οι νέοι αγώνες, διαδίδοντες εις τους συνερχομένους το πνεύμα της ειρηνικής εργασίας, επαξίως βραβευομένης, προπαρασκευάζωσι τους λαούς τούτους προς τον μέγαν σκοπόν της ευδαίμονος ελευθερίας διά της αγάπης και ενότητος, ώστε και πάλιν δι’ αυτών να εισαχθή βαθμηδόν και ανεπαισθήτως η σύμπνοια και η ομόνοια μεταξύ των εν τη Ανατολή χριστιανικών λαών, ως το πάλαι υπήρχεν η εκεχειρία, ήτοι η κατάπαυσις των εχθροπραξιών μεταξύ των προσερχομένων, θεσπισθείσα υπό του μεγαλοφυούς Ιφίτου, του κανονίσαντος τους Ολυμπιακούς αγώνας.

Αλλ’ η μεγαλουργός αυτή ιδέα της αναβιώσεως των Ολυμπιακών αγώνων, αποκύημα της μεγάλης των ανδρών του 1821 γενεάς, μετοχετευθείσα δυστυχώς εις ραχιτικήν γενεάν, επήνεγκεν ανάλογον καρπόν, περιορισθέντα εις ανίδρυσιν απλού οικοδομήματος κατά το μάλλον ή ήττον κεκοσμημένου, δυσαναλόγου όμως προς τον σκοπόν και αμφιβόλου χρήσεως.

Το δε μέγαρον των Ολυμπίων δέον να ιδρυθή, και εν τω κέντρω έχοντος τον ανδριάντα του αγωνοθέτου Ε. Ζάππα, του συλλαβόντος την μεγαλουργόν ταύτην ιδέαν.

Ανάγκη πάσα να γείνη ουχί επιπολαίως, ως συνήθως δι’ επιτροπών, αίτινες παρ’ ημίν μάλλον βλάβης εξ αγνοίας παραίτιοι γίγνονται.

Ταύτα έγραψα των εξ αμαθείας εν ταις δημοσίαις οικοδομαίς γινομένων, αναλογιζόμενος την εκ τούτων εις το έθνος προσγινομένην υλικήν και ηθικήν βλάβην.»