Η Διαθήκη του Ευαγγέλη Ζάππα

Ο Ευαγγέλης Ζάππας απεβίωσε το έτος 1865. Η ιδιόγραφη διαθήκη του Ευαγγέλη Ζάππα συντάχθηκε την 30.11.1860 και δημοσιεύτηκε μετά τον θάνατό του (1865) στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως με το Διάταγμα της 11.8.1865. Εκτελεστής της διαθήκης και κληρονόμος οριζόταν ο εξάδελφός του, Κωνσταντίνος Ζάππας, και μετά τον θάνατον αυτού η εν Αθήναις Επιτροπή Ολυμπίων και Κληροδοτημάτων (κληρονομικό καταπίστευμα υπέρ υπηρεσίας του Δημοσίου, δηλαδή υπέρ του Κράτους του Ελληνικού Βασιλείου). Πράγματι πρόκειται για την “παρά τω Υπουργείω των Εσωτερικών διατελούσαν επιτροπήν “, εις την οποία είχε ανατεθεί η διεύθυνση και επιστασία των Ολυμπίων (άρθρο 2 του Δ/τος 19.8.1858). Ο Ευαγγέλης Ζάππας όρισε αυτήν και υποκατάστατο εκτελεστή της διαθήκης του και την ονόμασε “Επιτροπήν Ολυμπίων Κληροδοτημάτων” (ενόψει της βουλήσεως αυτής, εκδόθηκε το ανωτέρω από 11.8.1865 Διάταγμα “περί οριστικής συγκροτήσεως της των Ολυμπίων Επιτροπής, επονομασθείσης και Επιτροπής των Κληροδοτημάτων“.

Το συνολικό κείμενο της άνω διαθήκης έχει ως ακολούθως:

ΔΙΑΘΗΚΗ ΕΥΑΓΓΕΛΗ ΖΑΠΠΑ

« Επειδή ο άνθρωπος είναι θνητός, και εκ της θείας προνοίας δεν τω εδόθη η χάρις δια να γνωρίση την ώραν του θανάτου του όστις τον επαπειλεί κάθε στιγμήν, δι’ αυτό υποχρεούται να βάλη τα πράγματά του εις τάξιν προτού να φθάση αυτή η ώρα, ώστε μετά την αποβίωσιν αυτού να μη ακολουθήσουν διχόνιαι και κρισολογίαι εις τους συγγενείς του. Βάσει του αναντιρρήτου αυτού λόγου ο υποφαινόμενος σήμερον εις τα εξήντα (60) έτη της ηλικίας μου, σώας τας φρένας και καθ’ όλα υγιής, γράφω ιδιοχείρως μου την παρούσαν ημών διαθήκην, και λέγω ότι όλη η περιουσία μου κινηνή και ακίνητος, ούσα ανεξάρτητος καθ’ όλα τόσον από ανιόντας και κατιόντας κληρονόμους, όσον και από πάσαν συντροφίαν μετά των συγγενών και ξένων η οποία σύγκειται από το μούλκι μου Μπροστένι με τους μύλους, πύβαν, δάση, μαγαζεία, και λοιπά εν αυτώ, Ουλέστι και Μετζιεσάσκα με τα σώματά των και τα λοιπά εν αυτώ κολλητά, Μπεράσκα με τα χάνια και δάσος της Στοϊανιάσκας όπου λέγεται και Πησίκα, εις ξεχωριστά σώματα, Σλουζιτόρι και Βάλια Μακρίσου με τα εν αυτώ εις έν σώμα δύο χωρία, Τζηγάνι και Περτζάνι με μπάλτες δάση και λοιπά ωσαύτως εις έν σώμα, όλα αυτά εις το θέμα της Γιαλομίτζας και με το σπήτι μου όπου έχω εις το Βουκουρέστιον με το ξενοδοχείον υπό το όνομα τώρα «Οτέλι των Αθηνών», ποτέ χάνι της Τζερνίκας, άτινα σήμερον με δίδουν ετήσιον εισόδημα δεκαπέντε χιλιάδας φλωρία (15,000 φλωρ.) με την καλήν διατήρησιν των μύλων, άνευ των οποίων δίδουν μόνον τα ημίση αυτών, εκτός των δασών, από τα οποία αφού αφαιρεθούν τα αναγκαία δια τους μύλους και μπάλτες του Τζηγανίου, τα επίλοιπα πωλούνται εις κάθε δώδεκα ή δεκαπέντε έτη, δίδουν υπέρ τας έ (6) χιλιάδας φλωρία, όλα αυτά τα εισοδήματα των κτημάτων μου με οικίας και λοιπά, εκτός των τετρακοσίων (400) μετοχών της ατμοπλοϊκής εταιρίας, άτινα τα έχω αφιερωμένα δια τα έξοδα της τετραετούς εκθέσεως των Ολυμπίων, και τα οποία η επιτροπή των κληροδοτημάτων να φροντίση να τα λάβη εις τον καιρόν προς χρήσιν αυτών ένθα ανήκει, μετά τον θάνατόν μου τα αφήνω να τα νέμεται έως ότου ζήση ο εξάδελφός μου Κωνσταντίνος Χρ. Ζάππας, όστις εργάστηκε μετ’ εμού πιστώς και του χρεωστώ δι’ αυτό, του χαρίζω ομού με αυτά και όλον το χρηματικός, ασημικόν, έπιπλα και λοιπά των οικιών μου, όλα μου τα ζώα με οχήματα και λοιπήν κινητήν περιουσίαν μου άνευ εξαιρέσεως, χωρίς να του αφαιρεθή, παρά κανενός ούτε λεπτόν και χωρίς να δυνηθή κανένας άνευ εξαιρέσεως επ’ ουδενί λόγω να ζητήση να του κάμη καταγραφήν της περιουσίας μου ταύτης, ήτις θεωρείται ως ιδική του, υπό τους ακολούθους δεσμούς. Α) Να δώση άπαξ δια παντός και μοιράση ταύτα εξ ίσου μερίδια εις όλους τους έχοντας δικαίωμα κληρονομίας συγγενείς μου, τριάντα χιλιάδας γρόσια (30,000). Να δώση ετησίως χίλια φλωρία (1000) εις την εν Βουκουρεστίω διωρισμένην επιτροπήν της φιλολογικής Εφορίας των σχολείων δια τον κανονισμός της Ρωμανικής γλώσσης κατά την αυθεντικήν επικύρωσιν υπ’ αριθ. 503. 1860 Οκτωβρίου 17, συνεπεία της παρ’ εμού δοθείσης αναφοράς περί τούτου δια να καταταχθώσι και αυτά με τον ετήσιον τόκον των πέντε (5) χιλιάδων φλωρίων άτινα αφιέρωσα δια τον κανονισμόν ευτής της γλώσσης, δι’ ενός λεξικού Εθνικού και μίαν γραμματικήν με λοιπά κλασικά συγγράμματα προς ανάπτυξιν αυτής, ως είρηται εις την άνω ρηθείσαν αναφοράν μου. Χίλια πεντακόσια φλωρία 1500 να δώση εις την Επιτροπήν των εν Αθήναις Ολυμπίων ή κληροδοτημάτων δια την διατήρησιν της ανά τετραετίαν εκθέσεως αυτών εν εκτάσει κατά τον Βασιλικόν κανονισμόν, την οποίαν Επιτροπήν του λοιπού θέλω την ονομάσει Επιτροπήν των κληροδοτημάτων. – Εκατόν φλωρία (100) να δώση εις το Πανεπιστήμιον και εκατόν φλωρία (100) εις το Αμαλίειον Ορφανοτροφείον. – Χίλια επτακόσια φλωρία (1700) να δώση εις την επιτροπήν του Λαμπόβου την οποίαν υποχρεούται να την επαγρυπνήση καλώς περί της δικαίας και αμερολήπτου διανομής των χρημάτων, εκλογής των πτωχών επιτρόπων και λοιπά, συμφώνως κατά την διάληψιν του 5 άρθρου και της λοιπής διαθήκης, δια να μην εισχωρέση καμμία κατάχρησις.

β) Υποχρεούται να κτίση το κατάστημα των Ολυμπίων μετά του σταδίου αυτού, αξιοπρεπές και ευρύχωρον, κατά το σχέδιον όπου έχω στείλει του κ. Ραγκαβή και το παρόμοιον όπου έχω εγώ εδώ, έχον εν τώ μέσω μίαν μεγάλην δίπατον κυκλοειδώς κρυστάλινην αίθουσαν, με άλλας τρείς ευθείας σχηματίζουσαι ως είδος σταυρού, και διευθυνόμεναι κατ’ ευθείαν εις μίαν παρόμοιαν αίθουσαν, αλλ’ εις σχήμα ημικυκλίου, και άλλα αναγκαία δωμάτια της εκθέσεως, μετά του δικαστηρίου και λοιπά, άνευ ουδεμιάς ελλείψεως. –Να κτίση και ζωγραφίση την εκκλησίαν του μοναστηρίου του Τρεμπουκίου, να διορθώση την περιοχήν αυτού και τα δωμάτια, με το καμπαναρίο. _ Να κτίση και προικίση με όλα τα αναγκαία βιβλία, χάρτας, σφαίρας και λοιπά, άνευ εξαιρέσεως, το σημερινόν αλληλοδιδακτικόν σχολείον του Λαμπόβου κατά την τάξιν των καλλιτέρων εν Ελλάδι Ελληνικών σχολείων, έχον αυτό το αναγκαία, και δύο κήπους δια την κατοικίαν και ησυχίαν των διδασκάλων, εις το οποίον να υπάρχουν πάντοτε δύο καλοί διδάσκαλοι, ένας αλληλοδιδάκτης, και ένας Έλληνας, έχων τας καλιτάς όπου εις το 5 άρθρον της διαθήκης λέγω. Και προς φύλαξιν των βιβλίων της βιβλιοθήκης αυτού του σχολείου να γίνη ξεχωριστόν δωμάτιον όταν κτισθή αυτό ως άνω λέγω, διαχωρίζον τον τοίχον από μέσα, όσον χρειασθή, με σανίδα εις θήκας, ίνα θέσουν αυτά και διατηρηθώσι καλώς, άτινα όταν τα αγοράζουν να τα υπογράψουν όλοι οι επίτροποι, δια τα οποία να γίνουν και δώδεκα (12) κατάλογοι υπογεγραμμένοι παρ’ όλων των Επιτρόπων όπως πάρη έκαστος από έν ομού και οι διδάσκαλοι, να αφήσουν και εν παρόμοιον εις την βιβλιοθήκην, και τα οποία τη 25 Μαρτίου να επιθεωρώνται όλα παρόντων των Επιτρόπων και των παρευρεθέντων όπως υπάρξουν δια παντός ανέλλειπα, και μόνον προς χρήσιν της παραδόσεως των μαθητών εντός του σχολείου, χωρίς να δυνηθή κανένας, ουδέποτε και επ’ ουδενί λόγω, μελέτης ή άλλων παρατηρήσεων, άνευ εξαιρέσεως, να βγάλη κανένα τοιούτον βιβλίον έξω από το σχολείον. Και όσα εκ των άνω υποχρεώσεων τελειώσω εγώ ζώντας, μένει απαλλαγμένος ο εξάδελφός μου Κωνσταντίνος, καθώς και όσα, Κύριε φύλαττε, εξ κανενός παραώρου θανάτου μένουν ατελείωτα παρ’ αυτού, θέλει να τελειώσει η εν Αθήναις επιτροπή των κληροδοτημάτων.

γ) Μετά τον θάνατόν μου, άνευ αναβολής, να τυπωθή η διαθήκη μου Ελληνικά, τα δε σενέτια και χοταρνιτζίες με λοιπά χαρτιά, όλων των κτημάτων μου, και Ελληνικά και Βλαχικά, και επικυρωθούν παρά μιας αρχής ίνα δοθούν από έν αντίτυπον εις την φιλολογικήν Επιτροπήν της Ρωμανικής γλώσσης, εις τα δύο Ελληνικά Προξενεία Βουκουρεστίου και Ιβραϊλας, εις την επιτροπήν των εν Αθήναις κληροδοτημάτων, εις την εν Λαμπόβω Επιτροπήν, να βαστάξη και αυτός ένα, και τελευταίως εις εν αντίτυπον αυτών να σημειώση όλα τα χαρτιά των κτημάτων μου δι’ αριθμού επικυρωμένα και συνοδευμένα δι’ αναφοράς του να τα διευθύνη εις την Ελληνική Βουλήν προς φύλαξιν αυτών εις τα αρχεία της, η οποία παρακαλείται παρ’ ημών ομού μετά των άλλων σωμάτων να προσέχουν την ακεραίαν φύλαξιν αυτών των εγγράφων και κτημάτων, και την καλήν διαχείρισιν των εισοδημάτων αυτών κατ΄ατην διάληψιν της παρούσης διαθήκης μου, τυχόν δε να χρειασθή κανέν πρωτότυπον αυτών δια καμμίαν οροθεσίαν ή καμμίαν φιλονεικίαν κανενός γείτονος εις τα μεταξύ οροθεσίας αυτών, το τοιούτον έγγραφον να δοθή εις χείρας τιμίου ανθρώπου, και ληφθή παρ’ αυτού έγγραφον της παραλαβής, ώστε εις τον καιρόν να το επιστρέψη πάλιν εις τα αρχεία.

δ) Από τα ρηθέντα κτήματά μου ουδέποτε θέλει δυνηθή κανένας, επ’ ουδενί λόγω, να πωλήση, αλλάξη ή άλλως πως μεταμορφώση, έστω και μίαν πιθαμήν γης, μάλιστα αι επιτροπαί και προ πάντων η Ελλ. Κυβέρνησις, και τέλος τα εν Βουκουρεστίω και Ιβραϊλα Ελληνικά Προξενεία, οίτινες εισί παρών, παρακαλούνται να προσέξουν αυστηρώς δια να μη καταπατώνται τα σύνορα αυτών παρά των γειτόνων. Δια δε το ενοικίασμα των εισοδημάτων αυτών, μετά τον θάνατον του Κωνσταντίνου, ίνα μη εισχωρήση όσον το δυνατόν καμμία κατάχρησις, δια συνεννοήσεως μετά της Επιτροπής των κληροδοτημάτων και αρμοδίου Υπουργείου, να τα προκηρύξουν εις τας εφημερίας και λοιπά της δημοπρασίας προ έξ μήνας αμφότεροι οι Πρόξενοι του Βουκουρεστίου και Ιβραϊλας και επί τέλους να τα λάβη ο πλειονοδότης παρά της εν τω Ελλ. Προξενείω του Βουκουρεστίου δημοπρασίας με πληρωμήν της τιμής και με κτηματικόν εγγυητήν δια την ετησίαν δόσιν και φύλαξιν των οροθεσιών αυτών, κατά την τάξιν των εδώ Μοναστηριακών κτημάτων, ενώπιον των δύο Ελλήνων Προξένων και του απεσταλμένου παρά της επιτροπής του κανονισμού της Ρωμανικής γλώσσης, οίτινες θέλουν λάβει δια τους κόπους των ο μεν Πρόξενος της Ιβραϊλας εκατόν φλωρία (100) ο δε απεσταλμένος της άνω επιτροπής τριάντα φλωρία, και του Βουκουρεστίου ο Πρόξενος εκατόν φλωρία 100. Οι δύο άνω ρηθέντες θέλουν τα λάβει μόνον εις κάθε δημοπρασίαν της ενοικιάσεως των κτημάτων, ο δε του Βουκουρεστίου Ελλ. Πρόξενος ετησίως, ως φροντίζων δια την σύναξιν και αποστολής των ετησίων εισοδημάτων εις Αθήνας, και φυλάττων και τα σύνορα εκ του πλησίον αυτών κτημάτων ίνα μη καταπατώνται από τους γείτονας.

ε) Μετά τον θάνατον του Κωνσταντίνου όλα αυτά τα κτήματα και εισοδήματα, με όλα τα χαρτιά, ομολογίας, χάρτας και λοιπά της αγοράς αυτών και με τας υποχρεωτικάς δόσεις και κτίσεις, κατά την διάληψιν της παρούσης διαθήκης μου, να τα λάβη ή εν Αθήναις Επιτροπή των κληροδοτημάτων, ήτις υποχρεούται δια παντός να διατηρήση τους δεσμούς αυτούς και να εγχειρίση τας δόσεις αυτάς ένθα σημειούνται αμεταβλήτως δια παντός.Επομένως η ρηθείσα Επιτροπή να συνεννοηθή αμέσως με την Ελλ. Κυβέρνησιν και με την διεύθυνσιν της ατμοπλοϊκής Εταιρείας δια να λάβη και το εισόδημα των τετρακοσίων Μετοχών μου (400) ας έχω πάρει εκεί, και τας οποίας τας αφιέρωσα έκτοτε προς διατήρησιν των Ολυμπιακών εκθέσεων, και ούτως συνενόνωντας αμφότερα τα εισοδήματα, η Επιτροπή θέλει τα μεταχειρισθή ως ακολούθως. Εν πρώτοις να φροντίση δια την τετραετή έκθεσιν των Ολυμπίων όπως συναχθή και αποπερατωθή καθ’ όλα εν τάξει και ησυχία, απονέμων και τα βραβεία δικαίως εις έκαστον κατά τον επικυρωμένον κανονισμόν αυτών, και δεύτερον να φροντίση επιμελώς δια την τελείαν διδασκαλίαν των ελλειπόντων, όχι κακοήθων και ασώτων, αλλά των τιμίων βιομηχάνων, ίνα αποπερατώσουν τας ελλείψεις των βαθμηδόν εις τα σχολεία και μηχανάς της Ευρώπης. Τα δε περισσεύοντα εκ τούτων χρήματα να τα δώσουν με τόκον και ανατοκισμόν εις ασφαλές μέρος, η Επιτροπή να συνδράμη με μέρος αυτών το γινόμενον λαχείον κατά τον κανονισμόν, αγοράζοντας εξαίσια πράγματα από τους εκθέτας προς εμψύχωσιν αυτών, και μεταπωλήση αυτά επί δημοπρασίας εις λογαριασμόν του καταστήματος, τοιαύτα ποιούντα εκ των άνω εισοδημάτων ά έχει εις χείρας της με τα οποία και όσα άλλα κτήματα ή εισοδήματα προσθέσω του λοιπού και δεν τα διατάξω εις την παρούσαν διαθήκην μου αλλέως πως, μετά τον θάνατόν μου να τα συνδέσουν και αυτά με την άνω κατάστασίν μου, και μεταχειρισθούν τα εισοδήματα αυτών, πρώτον ο Κωνσταντίνος μετά δε τον θάνατον αυτού να τα λάβη η επιτροπή και μεταχειρισθή κατά την άνω παραγγελίαν των λοιπών εισοδημάτων των κτημάτων μου, και με την αμετάβλητον αυτήν υποχρέωσιν, όπου, οψέποτε φανή τις Έλλην πράττων ή εφεύρων μέγα κατόρθωμα υπέρ της κοινής Ελληνικής πατρίδος το οποίον να επιδοκιμασθή παρ’ όλου του Έθνους και Κυβερνήσεως, τότε εξ όλου του εισοδήματος της τετραετούς αυτής πανηγύρεως των Ολυμπίων να αφαιρεθούν μόνον τα έξοδα της τετραετούς εκθέσεως και τα περιπλέον η Επιτροπή να φτιάση ένα χρυσούν στέφανον δια να στέψη τον ήρωα τούτον εν τω μέσω της γενικής συναθροίσεως προς τιμήν αυτού και δόξαν του Έθνους ολοκλήρου, συγχρόνως να του δώση και τα περιπλέον χρήματα όπου έμειναν εκ του φτιασίματος του στεφάνου προς χαράν αυτού και αφοσίωσιν των ομοίων των, υπέρ του ελληνικού μεγαλείου. Εκτός των της Ηπείρου κτήματά μου, τόσον τα άχρι τούδε αγορασμένα, ως Τρεμπούκιον και λοιπά, όσον και άλλα όσα αγοράσω, του λοιπού εκεί, τα εισοδήματα αυτών να κατατασθώσιν εις το εν Λαμπόβω παρ’ εμού συστηθέν Ελληνικόν σχολείο εισόδημα, μοναστήριον του Τρεμπουκίου, διανομήν των πτωχών, και λοιπά κατά τας ιδιαιτέρας μου τόσον εκεί παραγγελίας, όσον και εις το παρακατιόν έκτον άρθρον λέγω.

ς) Επίτροποι του Λαμπόβου θέλουν να εκλεχθή ούτοι και ως ακολούθως, και των οποίων μέλη αυτόκλητα δια παντός εάν φυλάξουν τα χρέη των εισίν οι δύο Ιερείς του Λαμπόβου με τους δύο ψάλτας, ένας ιερεύς της μικρής Τσέτας, και ο τρίτος του Τρεμπουκίου μετ’ αυτούς να εκλεχθούν και τρεις λαϊκοί, ένας από το Λάμποβον, άλλος από το Τρεμπούκι, και ο τρίτος από την μικρή Τσέτα. Οι τρεις ούτοι λαϊκοί Επίτροποι εάν φανούν τίμιοι, ικανοί, και θέλη η Κοινότης να τους ξαναεκλέξη Επιτρόπους να είναι δεκτοί ως τίμιοι.

Τη 2 Φεβρουαρίου να συναχθούν εις το Λάμποβον όπου είναι και η μνήμη της Υπαπαντής, και μετά την απόλυσιν της Εκκλησίας να ψηφοφορίσουν όλοι όσοι έχουν την ηλικίαν των 25 ετών και δεν είναι προσβεβλημένοι από κανένα κακουργικόν έγκλημα, προς εκλογήν των Επιτρόπων οι οποίοι αφού εκλεχθούν δια πλειονοφηφίας να δώσουν έγγραφον προς την Κοινότητα ότι δια της καταστάσεώς των είναι υπεραποκριταί των πράξεών των, επειδή άνευ τοιούτου εγγράφου ουδείς δύναται να διευθύνηη δημόσια χρήματα. Αμέσως με την Κοινότητα των τριών χωρίων να πάρουν λογαριασμόν των προκατόχων των, και αν φανούν τίμιοι, να λάβη έκαστος αυτών τον κάτωθι σημειούμενον μισθόν, το εναντίον δε να τους αφαιρεθή, και εκ της καταστάσεώς των αμέσως να αποζημιώσουν το Κοινόν κατά το έγγραφόν τους, να αποβληθούν και δια παντός εις το να εκλέγωνται πλέον Επίτροποι ή να εκλέξουν άλλους. Εις την αυτήν κατηγορίαν υπάγουν και οι δύο Ιερείς του Λαμπόβου με τους δύο ψάλτας, ο Ιερεύς της μικράς Τσέτας και του Τρεμπουκίου, εάν φανούν καταχρασταί των δημοσίων χρημάτων. Η νέα Επιτροπή, άμα εκλεχθή η άνω Κοινότης, να της κάμη δύο παρόμοια επικυρωμένα παρά του Αρχιερέως επιτροπικά έγγραφα όπως παρουσιάσουν το ένα εξ αυτών εις την εν Αθήναιις επιτροπήν των κληροδοτημάτων, ήτις δυνάμει του επισήμου τούτου εγγράφου να τους δώση τα χίλια επτακόσια φλωρία 1700 εις παραλαβήν αυτών. Την ιδίαν ημέραν της εκλογής των, ομο΄με τους παρευρεθέντας των τριών χωρίων, να προεκλέξουν πενήντα σπήτια (50) εκ των τριών χωρίων από της πρώτης τάξεως πτωχών, δια τους οποίους να κάμουν ένα ονομαστικόν κατάλογον με το όνομα και επώνυμον εκάστου, και με τα πέντε φλωρία (5) εμπροστά του ονόματος, άτινα συνάζωνται όλα διακόσια πενήντα γλωρία (250 φ.) όπως γνωρίση ο καθείς αυτών δια να έλθη τη 25 Μαρτίου εις την εκκλησίας του Λαμπόβου να τα λάβη και υπογραφή εις τον κατάλογον ότι τα έλαβεν όσοι δεν γνωρίζουν να υπογράφουν να τους υπογράψη ο Ιερεύς του χωρίου παρόντων όλων, αι αυτοί να θέσουν το δάκτυλόν τους επί του ονόματος των ότι τα έλαβαν. Την αυτήν ημέραν της 25 Μαρτίου να λάβουν και οι τέσσαρες Ιερείς των τριών χωρίων, oι δύο ψάλται του Λαμπόβου, οίτινες να είναι καλύφωνοι, να γνωρίσουν καλώς και κατά κανόνα την εκκλησιακήν μουσικήν, και οι τρεις επίτροποι των τριών χωρίων ανά εβδομήντα φλωρία (αρ. 70 φλ.) τον ετήσιον μισθόν των τα έξοδα του μνημοσύνου μου, δια κηρία, θυμίατα κρασία, ρακί, παράδες δια διανομήν των πτωχών παίδων και λοιπά κατά την εκεί συνήθειαν πενήντα φλωρία (αριθ. 50) του Αρχιερέως ή Τοποτηρητού αυτού όστις θέλει ψάλλει αυτά, επικυρώσει και τα αναγκαία έγγραφα της διανομής και περισσεύοντα των εισοδημάτων και λοιπών εγγράφων, τριάντα φλωρία (αρ. 30 γλ.). Εις το μοναστήριον του Τρεμπουκίου εκατόν φλ. (αρ. 100) το όλον οκτακόσια δέκα φλωρία (αρ. 810 φλ.) με τα δε περισσεύοντα εξακόσια σαράντα φλ. (αρ. 640) ή και πλέον αυτών τυχόν από έλλειψιν υπαλλήλων εις τας θέσεις των και δεν πληρωθούν, ή από άλλας οποιασδήποτε προσθήκας άνευ εξαιρέσεως, πρώτον να πληρώσουν τον μισθόν δύο καλών διδασκάλων ενός καλού Έλληνος, και ενός αλληλοδιδάκτου, οίτινες να προσέχουν να είναι ενάρετοι, τίμιοι, καλοήθεις, και ευλαβείς εις τα Θεία. Να γνωρίσουν, εάν όχι οι δύο, ο εις εξ αυτών και την εκκλησιαστικήν μουσικήν, κατά κανόνα αναντιρρήτως, προς παράδοσιν των μαθητών, να διορθώνουν και ότι αναγκαία, χρείας τυχούσης, έχει το σχολείον, η εκκλησία, και μοναστήριον με λοιπά, ίνα μη ρέπουν. Να αγοράσουν και όσα αναγκαία βιβλία τυχόν να έχη έλλειψιν η βιβλιοθήκη του σχολείου, και φυλαχθούν αυτά ως εις το δεύτερον άρθρον λέγω. Να προμηθεύσουν επίσης και βιβλία αναγκαία δια την σπουδήν των μαθητών, κατά την έγκρισιν των διδασκάλων, και να τα δώσουν εις μεν τους έχοντας κατάστασιν, όσα κοστίζουν, εις δε τους πτωχούς δωρεάν, εις λογαριασμόν του καταστήματος, δηλαδή του σχολείου, και δεύτερον με τα περισσεύοντα χρήματα τόσον εκ του εισοδήματος του σχολείου, όσον και από οποιονδήποτε άλλο μέρος χωρίς εξαίρεσιν τυχόν να έμβουν εις το σχολείον, τα τοιαύτα να τα προσθέσουν εις τα διακόσια πενήντα φλωρία (αριθ. 250) των πτωχών και αυξήσουν τον αριθμόν αυτών εις τον άνω ρηθέντα κατάλογον κατά το ποσόν των χρημάτων, και μοιράσουν αυτά εις αυτούς ανά πέντε φλωρία (αριθ 5) της 25 Μαρτίου μετά των άλλων, ως άνω είπομεν. Και δια όλα ταύτα τα έξοδα και έσοδα με περιττά, τη 25 Μαρτίου να στρωθή παρά των επιτρόπων καθαρός λογαριασμός που, πότε, πόσα, και εις ποιόν εδόθησαν ονομαστί αυτά τα χρήματα, παρόντων όλων των ευρεθέντων, και ως δίκαιος, καθαρός, και αμερόληπτός να τον υπογράψουν και επικυρώσουν εις δύο παρόμοια μπολάντζα δια να δώσουν το ένα της Κοινότητος των χωρίων, κα το δεύτερον της Επιτροπής των κληροδοτημάτων εις Αθήνας, ήτις δυνάμει αυτού και του πληρεξουσίου εγγράφου τους, να τους δώση το ετήσιον χίλια επτακόσια φλωρία (αρ. 1700). Προς τούτοις αι άνω Επιτροπαί έχουν το δικαίωμα να πάρουν τον καθέκαστον χρόνον της Επιτροπής του Λαμπόβου λογαριασμόν και αν φανή παραμικρά κατάχρησις να τους υποχρεώσουν να αποζημιώσουν το Κοινόν κατά το έγγραφόν τους και αποβάλουν αυτούς δια παντός.

ζ) Όλοι οι συγγενείς μου χωρίς εξαίρεσιν διαδοχικώς, καθώς και πας Έλλην, χωρίς εξαίρεσιν, έχουν το δικαίωμα να επαγρυπνήσουν την εκτέλεσιν των διατάξεων της παρούσης διαθήκης μου, και τους εναντίους αυτής να τους υποχρεώσουν δια του νόμου προς αποζημίωσιν και αποκαταστάσεως των ειρημένων διατάξεων.

η) Ότι αφαίρεσις ή πρόσθεσις γίνη του λοιπού ιδιοχείρως μου και υπο της υπογραφής μου, εν τω τέλει αυτής της διαθήκης μου, θέλουν έχει το κύρος και την ισχύν απαράλλακτα ως τα λοιπά άρθρα της διαθήκης αυτής.

θ) Μετά τον θάνατόν μου, η ταφή να γίνη εις την παρ’ εμού κτισμένην εκκλησίαν του Μπροστενίου, εμπροστά του αγίου βήματος από έξω, το δε μνήμά μου να κτισθή με πέτρας και περιφραγμένον με σίδηρα, τιθεμένη και μία πλάκα επί του μνήματος, με τα εξής γράμματα «Ένθα κείται ο αμαρτωλός και δούλος του Θεού κτήτωρ αυτής της εκκλησίας Ευαγγέλης Ζάππας αποθανών το έτος … μήνα… και ημέραν» … και μετά τέσσαρα χρόνια να ξεπαραχώσουν τα κόκκαλά μου, και ψάλλουν αυτά κατά την εκκλησιαστικήν τάξιν, και ξαναπαραχώσουν την μεν κεφαλήν μου εις την αυλήν ή εμπροστά του καταστήματος των Ολυμπίων εις τας Αθήνας, τα δε οστά μου εις την αυλήν του εν Λαμπόβω σχολείου, και θέσουν επ’ αυτών των δύο μνημάτων από μίαν πλάκα με τας εξής λέξεις: Εις μεν τας Αθήνας «Ένθα κείται η κεφαλή», εις δε το σχολείον του Λαμπόβου «Ένθα κείνται τα οστά» και λοιπά ως άνω λέγω.- Ούτως έγραψα ιδιοχείρως μου την παρούσαν μου αυτήν διαθήκην και την επιβεβαιόνω δια της υπογραφής μου, όπως έχη το κύρος και την ισχύν εις τον αιώνα τον άπαντα.

Χίλια οκτακόσια εξήντα 1860. Νοεμβρίου τριάντα 30, Μπροστένι.
ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΖΑΠΠΑΣ βεβαιώνω τα άνωθεν».

Ειδικότερα, ο Ευαγγέλης Ζάππας κατέλιπε:

(α) 400 μετοχές της Ελληνικής Ατμοπλοϊκής Εταιρείας στην Επιτροπή Ολυμπίων και Κληροδοτημάτων για τα έξοδα της διατήρησης της τετραετούς εκθέσεως των Ολυμπίων.

(β) χίλια πεντακόσια (1500) φλωρία ετησίως για τη διατήρηση της ανά τετραετία εκθέσεως των Ολυμπίων, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο ήδη εκδοθέν Βασιλικό Διάταγμα και

(γ) μετά το θάνατο του εξαδέλφου του, Κωνσταντίνου Ζάππα, τον οποίο όρισε δια της άνω διαθήκης του εκτελεστή αυτής, κατέλιπε στην «εν Αθήναις Επιτροπή των Κληροδοτημάτων» (ήδη ΕΟΚ) όλα τα κτήματα και εισοδήματά του, όπως αυτά αναλυτικά εκτίθενται στην άνω διαθήκη του, με σκοπό η ΕΟΚ:

1. Να φροντίζει στο διηνεκές για τη διατήρηση της τετραετούς έκθεσης των Ολυμπίων και να απονέμει τα αντίστοιχα βραβεία αυτών.

2. Να διοργανώνει το Ολυμπιακό Λαχείο, διεξαγόμενο στα πλαίσια των Ολυμπίων, ικανό να αποφέρει εισόδημα για τη «συνδρομή» της διεξαγωγής των Ολυμπίων.

3. Να επενδύει τα χρήματα, που απομένουν από τις άνω 1, 2 δραστηριότητες, ώστε να προκύπτει από την επένδυση αυτή εισόδημα, με το οποίο να συνδράμει το λαχείο.

4. Να βραβεύει Έλληνες, που πράττουν ή εφευρίσκουν μέγα κατόρθωμα με χρυσό στεφάνι ή χρηματικό βραβείο.

Σημειωτέον ότι ο Ευαγγέλης Ζάππας χαρακτηρίζει στη διαθήκη του την βούληση του ως «αμετάβλητον υποχρέωσιν… όπως έχη το κύρος και την ισχύν εις τον αιώνα τον άπαντα».

Αθροιζόμενα τα άνω εισοδήματα, συνιστούν υπέρογκο για την εποχή-αλλά και για τις μέρες μας ακόμη- κληροδότημα, συγκρινόμενο και με την αξία των λοιπών κληροδοτημάτων που κατέλιπε με τη διαθήκη του ο Εθνικός ευεργέτης και καταδεικνύουν άνευ ετέρου τη βαρύνουσα σημασία που απέδιδε ο Ζάππας στην ανά τετραετία διοργάνωση των Ολυμπίων.

Συνεπώς, αποστολή και πρωταρχική υποχρέωση του κοινωφελούς σκοπού της ΕΟΚ, σύμφωνα με τη Διαθήκη, είναι:

«(…) Εν πρώτοις, να φροντίση δια την τετραετήν έκθεσιν των Ολυμπίων…»
Η αποστολή αυτή είναιδιαρκής.Ως αμετάβλητη υποχρέωση!
Σύμφωνα με τη Διαθήκη,«έχη το κύρος και την ισχύν εις τον αιώνα τον άπαντα».
Σημειωτέον ότι όπως πιστοποιεί επ’ αυτού το Λεξικό της Νέας Εληνικής Γλώσσας τουΓ. Μπαμπινιώτη, Δ’ Έκδοση (2012), στο σχετικό λήμμα:
« Ολύμπια(τα ) – οι Ολυμπιακοί Αγώνες της αρχαιότητας ».

Την ταυτόσημη ερμηνεία των εννοιών Ολύμπια και Ολυμπιακοί Αγώνες αποδεικνύει και η από 6 Σεπτεμβρίου 1869 επιστολή της ίδιας της «Επιτροπής επί των Ολυμπίων και των Κληροδοτημάτων» προς τον κ. Πρύτανιν του Εθνικού Πανεπιστημίου: «Δια Β. Διατάγματος από 22 Ιουλίου ε. ε. απεφασίσθη, ως γνωρίζετε ίσως, να τελεσθώσι τα Ολύμπια δια δευτέραν φοράν μετά το 1859, ότε το πρώτον επανηγυρίσθησαν, τον Οκτώβριον του επιόντος έτους. Κατά το άρθρον 13 του καταστατικού των Ολυμπίων Β. Διατάγματος από 19 Αυγούστου 1858, οι Ολυμπιακοί Αγώνες κατά πάσαν τετραετίαν άρχονται από την πρώτην Κυριακήν του Οκτωβρίου. (…)»