Ο Ρήγας Βελεστινλής

Η ιδέα της ανασύστασης του Ολυμπιακού πνεύματος στον τόπο όπου γεννήθηκε, εκφράσθηκε για πρώτη φορά στα προεπαναστατικά χρόνια από τον πρωτομάρτυρα της Επανάστασης των Ελλήνων Ρήγα Βελεστινλή.

Σύμφωνα με τις μελέτες της Επιστημονικής Εταιρείας Μελέτης Φερών-Βελεστίνου-Ρήγα, ο Ρήγας Βελεστινλής αναφέρεται στους αρχαίους Έλληνες, στα κατορθώματα, στα επιτεύγματα, στη δόξα τους και στους Ολυμπιακούς Αγώνες, την ιστορία και τον συμβολισμό των οποίων αναβιώνει στη Χάρτα της Ελλάδος (Αρχαία Ολυμπία, παράσταση του Ολυμπίου Διός, ρόπαλο του Ηρακλή, Ολυμπιακά αγωνίσματα), στον πρόλογο και τη μετάφραση του έμμετρου δράματος του Πιέτρο Μεταστάζιο με τίτλο «Τα Ολύμπια» και εκτεταμένα σε 70 σελίδες στο έργο «Νέος Ανάχαρσις», ενισχύοντας το φρόνημα των σκλαβωμένων και παρακινώντας τους συμπατριώτες του στον επαναστατικό Αγώνα. Αναδεικνύει ότι οι Ολυμπιακοί Αγώνες συστάθηκαν από τον Ηρακλή, τελούνταν «εις τιμήν του Διός», «όλα τα έθνη της Ελλάδος είχον συμφωνήση να τους θεωρώσιν ως αφιερωμένους εις τον Δία, και να τους ευλαβώνται», είχαν δημοσιεύσει ψήφισμα με το οποίο απαγορεύονταν «κάθε εχθρικόν κίνημα» και ότι αποτελούσαν τα σημεία της αρχαίας χρονολογίας.

Αναδεικνύει την ιστορική συνέχεια των Ελλήνων, ενισχύοντας την αυτοσυνειδησία τους, οι οποίοι ως απόγονοι των αρχαίων, όπως αναφέρει, διατηρούν τα Ολυμπιακά αγωνίσματα. Σημειώνει επίσης ότι οι Ολυμπιακοί Αγώνες «επανηγυρίζοντο από τους προπάτορές μας», συνδέοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο τους σύγχρονούς του Έλληνες με τους αρχαίους.

Όπως αποδεικνύεται από τα έγγραφα των ανακριτικών αρχών μετά τη σύλληψη του Ρήγα, ο υπουργός Αστυνομίας Pergen τονίζει προς τον αυτοκράτορα Φραγκίσκο στις 29 Δεκεμβρίου 1797 την αξία της ελληνικής έκδοσης, η οποία αναδείκνυε το πνεύμα της ελευθερίας των Ελλήνων: «Ο Νέος Ανάχαρσις εφαίνετο όλως διόλου κατάλληλος να δείξη εις το ελληνικόν έθνος, ποιον μέγεθος κατείχε άλλοτε η πατρίς του.»

Με το έργο του ο Ρήγας ανέδειξε τα Ολυμπιακά ιδεώδη για την επανασύνθεση της ταυτότητας των Ελλήνων – «Ο λαός απόγονος των Ελλήνων» – και συνέδεσε τη διεξαγωγή των Αγώνων με την Αναγέννηση της Ελλάδας: «Τουτέστιν Έλληνες είστε απόγονοι εκείνων που ίδρυσαν τους Ολυμπιακούς Αγώνες!»

Ο Ρήγας τονίζει ότι και μετά την επανάσταση, οι Έλληνες οφείλουν να τους προσδώσουν την αίγλη που είχαν, ώστε να «πανηγυρίζονται» από τους απογόνους των «προπατόρων» τους.

Σύμφωνα με την εμπεριστατωμένη μελέτη του πρώτου Διευθυντή του Πολυτεχνείου Αθηνών (1844-1862), κορυφαίου αρχιτέκτονα Λύσανδρου Καυτανζόγλου, με τίτλο «Τα Ολύμπια εν Φαλήρω και το νυν Μεταρρυθμιζόμενον Ζάππειον», με ημερομηνία 20 Οκτωβρίου 1879: « …δεόντως η πρώτη και μεγαλοφυής ιδέα του μεγαλόφρονος Ε. Ζάππα, όστις, την των νέων Ολυμπίων σύστασιν επινοήσας, εθεώρει ταύτην ως συμπλήρωμα του εθνικού προγράμματος του αθανάτου Ρήγα του Φεραίου… Αϊδιον όντως το κλέος του ανδρός όστις ηθέλησεν ίνα οι νέοι αγώνες, αντικαταστήσαντες τους παλαιούς, γείνωσιν αφορμή, ως το πάλαι… του πολλώ τούτων υψηλοτέρου σκοπού… ως το πάλαι υπήρχεν η εκεχειρία, ήτοι η κατάπαυσις των εχθροπραξιών μεταξύ των προσερχομένων, θεσπισθείσα υπό του μεγαλοφυούς Ιφίτου, του κανονίσαντος τους Ολυμπιακούς αγώνας…. Αλλ’ η μεγαλουργός αυτή ιδέα της αναβιώσεως των Ολυμπιακών αγώνων, αποκύημα της μεγάλης των ανδρών του 1821 γενεάς…»