Ελληνική Νομαρχία – ήτοι Λόγος περὶ Ελευθερίας, του Ανωνύμου Έλληνος

Η διαθήκη του Ευαγγέλη Ζάππα πραγματοποιεί τις εντολές του ιδεολογικού μανιφέστου της Ελληνικής Επανάστασης, του έργου «Ελληνική Νομαρχία – ήτοι Λόγος περὶ Ελευθερίας ,του Ανωνύμου Έλληνος»,από την οποία εμπνεύσθηκαν, οι Έλληνες Ευεργέτες.

Η Ελληνική Νομαρχία, μετά το εθνεγερτικό κήρυγμα του Ρήγα Βελεστινλή, αποτελεί κατά τους ιστορικούς των νεοτέρων χρόνων τον σημαντικότερο πνευματικό κρίκο που οδήγησε στη δημιουργία της Φιλικής Εταιρείας και στην Ελληνική Επανάσταση του 1821.

Ένα έργο κειμήλιο εθνικής αφύπνισης ,αφιερωμένο στον Ρήγα Βελεστινλή, αποτελεί ύμνο προς την «ιερά ελευθερία», προβάλλει την αναγκαιότητα της εκπαίδευσης και προσκαλεί τους Έλληνες να ευεργετήσουν την πατρίδα.

Ο συγγραφέας του έργου αφιερώνει αυτό στον Ρήγα Βελεστινλή με την ακόλουθη επιτύμβια μορφή:

«(…) ΕΙΣ ΤΟΝ ΤΥΜΒΟΝ
Τοῦ μεγάλου καὶ ἀειμνήστου Ἕλληνος
ΡΗΓΑ
τοῦ ὑπὲρ τῆς σωτηρίας τῆς Ἑλλάδος ἐσφαγιασθέντος
χάριν εὐγνωμοσύνης ὁ συγγραφεὺς τὸ
πονημάτιον τόδε ὡς δῶρον ἀνατίθησι.

(…) Ἡ δὲ Ἑλλὰς ἅπασα θέλει δοξάσει διὰ παντὸς τὸ ἀθάνατον ὄνομά σου, συναριθμοῦσα αὐτὸ εἰς τὸν κατάλογον τῶν Ἐπαμεινώντων, Λεωνίδων, Θεμιστοκλέων, καὶ Θρασυβούλων.

(…) Τότε δε θέλομεν αποδείξει εμπράκτως την ευγνωμοσύνην μας, υψώνοντες εις το κέντρον της ελευθέρας Ελλάδος στεφάνους δόξης δια τους θριάμβους του μεγάλου αυτού ανδρός, ως αρχηγού εις την της Ελλάδος ελευθέρωσιν».

(…)Ἐνάρετος, ὦ εὐεργέται τῆς Ἑλλάδος, εἶναι μόνον ἐκεῖνος, ὁποὺ θέλοντας νὰ ζήσῃ εἰς πολλούς – δηλαδὴ ὠφελῶντας τοὺς συναδέλφους του, νὰ ἀθανατίσῃ τὸ ὄνομά του, καὶ διὰ νὰ εἰπῶ οὕτως, νὰ ζῇ καὶ ἀποθαμένος – κάμνει ὄχι ὅσον θέλει, ἀλλ᾿ ὅσον πρέπει…

(…) Ω Έλληνες! Οι ελεύθεροι λαοί τιμούσι τους αξίους ανθρώπους, και ζώντας και μετά θάνατον. Ζώντας μεν, με το κοινὸν σέβας, με τους αληθείς επαίνους, με γενναία βραβεία, με ενδόξους στεφάνους, οποὺ προσφέρουσιν εις αυτούς. Θανόντας δε, με την αιώνιον μνήμην.»

Αντιστοίχως,ο έπαινος του Παναγιώτη Σούτσου στην εφημερίδα «Ήλιος» αναφέρει ότι μόλις οι Ολυμπιακοί Αγώνες επανασυσταθούν, το όνομα του Ζάππα θα πρέπει να κατατάσσεται ανάμεσα στα ονόματα των παλαιών ηρώων, δίπλα στα ονόματα του Ηρακλή και του Θησέα, ιδρυτών των Ολυμπιακών Αγώνων της αρχαιότητας.