Η διοργάνωση των δεύτερων Ολυμπιακών Αγώνων του 1896

Το 1894, κατά τη διάρκεια του Διεθνούς Αθλητικού Συνεδρίου στο Παρίσι, ο Βαρώνος Πιέρ ντε Κουμπερτέν πρότεινε τη διοργάνωση Διεθνών Ολυμπιακών Αγώνων ανά τετραετία. Εκ μέρους της Ελλάδας προσκλήθηκε να λάβει μέρος ο Πανελλήνιος Γυμναστικός Σύλλογος και ο Ιωάννης Φωκιανός (οποίος διαργάνωσε με δική του πωτοβουλία τα Γ΄και Δ΄Ολύμπια, μετά την άρνηση της ΕΟΚ) ορίσθηκε επίτιμος Αντιπρόεδρος του Συνεδρίου. Τελικά, τον Πανελλήνιο εκπροσώπησε (κατόπιν προτάσεως του Φωκιανού) στο Συνέδριο ο Δημήτριος Βικέλας, ο οποίος διέμενε στο Παρίσι και υπέβαλε υπόμνημα που συνέταξε ο Φωκιανός, στο οποίο ανέφερε ότι «το ένδοξο όνομα των Ολυμπιακών Αγώνων ανεκλήθη ήδη στη ζωή, χάρη στη μεγαλοδωρία των Ευαγγέλη και Κωνσταντίνου Ζάππα».

Κατά τη διάρκεια του Συνεδρίου αποφασίστηκε η σύσταση της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής, εκλέχθηκε Πρόεδρος αυτής ο Δημήτρης Βικέλας, αποφασίστηκε η διοργάνωση των Διεθνών Ολυμπιακών Αγώνων ανά τετραετία με τη μορφή παγκοσμίων πρωταθλημάτων και ανατέθηκε η τέλεση των πρώτων Αγώνων στην Αθήνα το 1896. Στο πρώτο άρθρο του, ως πρόεδρος της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής, το 1894, ο Δημήτρης Βικέλας έγραψε: «Το ένδοξο όνομα των Ολυμπιακών Αγώνων έχει ήδη αναβιώσει στην Αθήνα χάρη στη γενναιοδωρία δύο Ελλήνων, του Ευαγγέλη και του Κωνσταντίνου Ζάππα. Ο στόχος της αναβίωσης ήταν η διοργάνωσή τους κάθε τέσσερα χρόνια».

Πρόθεση του Βικέλα ήταν η ΕΟΚ να λειτουργήσει ως βάση για τη διοργάνωση των Αγώνων του 1896. Όμως η ΕΟΚ, παρότι ενημερώθηκε για τη διοργάνωση του Συνεδρίου και προσκλήθηκε σε αυτό, όχι μόνο δεν συμμετείχε αλλά αργότερα αντέδρασε αρνητικά στη διοργάνωση των πρώτων διεθνών Ολυμπιακών Αγώνων στην Αθήνα. Μάλιστα, η Επιτροπή Ολυμπίων και Κληροδοτημάτων απέστειλε το Νοέμβριο του 1894 επιστολή προς τον Coubertin με την οποία τον απέτρεπε ακόμα και να επισκεφτεί την Αθήνα, αναφέροντας: «Εις εν νεαρόν έθνος η ακριβής αντίληψις του θεσμού των αθλητικών αγωνισμάτων δεν υφίσταται ποσώς», προτείνοντάς του να περιμένει τη διοργάνωση των Αγώνων στο Παρίσι το 1900.

Τελικά, η έναρξη των Διεθνών Ολυμπιακών Αγώνων έγινε την 25η Μαρτίου του 1896, (χωρίς την οργανωτική συμμετοχή της ΕΟΚ) σύμφωνα με την πρόταση που είχε υποβάλει ο Παναγιώτης Σούτσος το 1834 και ο Ευαγγέλης Ζάππας το 1856. Τον Ολυμπιακό Ύμνο έγραψε ο Κωστής Παλαμάς, ο οποίος συμμετείχε και βραβεύτηκε στα τέταρτα Ολύμπια, και μελοποίησε ο Σπυρίδων Σαμαράς. Επιπροσθέτως, το πρόγραμμα των Διεθνών Ολυμπιακών Αγώνων, όταν διοργανώθηκαν στην Αθήνα το 1896, βασίστηκε στο αντίστοιχο των Ολυμπίων του 1870. Η διάκριση μεταξύ ερασιτεχνών και επαγγελματιών, ο Ολυμπιακός Ύμνος, η ορκωμοσία, οι τελετές έναρξης και λήξης, τα διπλώματα, τα μετάλλια, οι αθλητικές ενδυμασίες ακόμη και οι χορηγοί ήταν μερικά από τα χαρακτηριστικά που κληροδοτήθηκαν από τα Ολύμπια στους Διεθνείς Ολυμπιακούς Αγώνες. Η υπέρ κάθε προσδοκίας επιτυχία των Διεθνών Ολυμπιακών Αγώνων των Αθηνών οδήγησε τον Βασιλιά Γεώργιο να εκφράσει την ημέρα της λήξης τους δημοσίως την ευχή για μόνιμη τέλεση των Αγώνων στην Αθήνα. Καθώς οι Διεθνείς Αγώνες του 1900 είχαν ήδη ανατεθεί στο Παρίσι – για να διοργανωθούν ως μέρος της Παγκόσμιας Έκθεσης – ο Βικέλας πρότεινε τη μόνιμη οργάνωση των Ολυμπιακών Αγώνων στην Αθήνα ανά τετραετία στα ενδιάμεσα έτη και ζήτησε τη σύγκληση του δεύτερου Διεθνούς Ολυμπιακού συνεδρίου το 1897, στο οποίο, όμως, η Ελλάδα τελικά δεν παρέστη. Το 1899 ψηφίστηκε με το Νόμο ΒΧΚΑ’/1899 η δημιουργία της Επιτροπής Ολυμπιακών Αγώνων με σκοπό την ανά τετραετία εξακολούθηση των τελεσθέντων Αγώνων του 1896.

Στην επιστολή που απέστειλε ο Πρώτος Πρόεδρος της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής Δημήτρης Βικέλας προς τον Coubertin και όλα τα μέλη της τον Μάϊο του 1896, ξεκαθαρίζει εν συντομία τη ιστορία της αναβίωσης των Αγώνων: «Όπως γνωρίζετε, η ιδέα της αναβίωσης των αρχαίων Αγώνων ανήκε στον Ευαγγέλη Ζάππα, ο οποίος τους ίδρυσε δίνοντας τους το όνομα Ολυμπιακοί. Από τότε, εορτάζονται οι Ολυμπιακοί Αγώνες. Αυτοί οι αγώνες δεν ήταν διεθνείς. Η επιτυχία των Διεθνών Ολυμπιακών Αγώνων του 1896 δημιούργησε την επιθυμία για την επανάληψή τους… Το όνομα των Ολυμπιακών Αγώνων αποκαταστάθηκε στην ιστορία από τη δωρεά του Ευαγγέλη Ζάππα.»